(N/A) ટ્રાન્સફોર્મર એ એક વિદ્યુત ઉપકરણ છે જે $AC$ વોલ્ટેજમાં વધારો કે ઘટાડો કરે છે.
જે ટ્રાન્સફોર્મર વોલ્ટેજ વધારે છે તેને સ્ટેપ-અપ ટ્રાન્સફોર્મર કહેવાય છે,જ્યારે જે ટ્રાન્સફોર્મર વોલ્ટેજ ઘટાડે છે તેને સ્ટેપ-ડાઉન ટ્રાન્સફોર્મર કહેવાય છે.
સિદ્ધાંત: ટ્રાન્સફોર્મર મ્યુચ્યુઅલ ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ઇન્ડક્શનના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે.
રચના: ટ્રાન્સફોર્મરમાં એકબીજાથી અલગ કરેલા ગૂંચળાના બે સેટ હોય છે.
આકૃતિ $(a)$ અને $(b)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ,ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભ (core) પર કાં તો એકબીજાની ઉપર અથવા ગર્ભના અલગ-અલગ ભાગો પર વીંટાળવામાં આવે છે. જે ગૂંચળાને પ્રાઇમરી ગૂંચળું કહેવાય છે તેમાં $N_{p}$ આંટા હોય છે.
બીજા ગૂંચળાને સેકન્ડરી ગૂંચળું કહેવાય છે અને તેમાં $N_{s}$ આંટા હોય છે. પ્રાઇમરી ગૂંચળું એ ઇનપુટ ગૂંચળું છે અને સેકન્ડરી ગૂંચળું એ ટ્રાન્સફોર્મરનું આઉટપુટ ગૂંચળું છે.
ગૂંચળાને બે રીતે વીંટાળવામાં આવે છે:
$(1)$ કોર પ્રકાર: ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભના અલગ-અલગ ભાગો પર વીંટાળવામાં આવે છે,જે આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવેલ છે.
$(2)$ શેલ પ્રકાર: ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભ પર એકબીજાની ઉપર વીંટાળવામાં આવે છે,જે આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવેલ છે.